WORKSHOP SPILTRAP MAKEN (zonder al te veel te vloeken)
INTRO
Hallo allemaal! Ik ben Marcel, de echtgenoot van AYK. En omdat ik op haar verzoek een nieuwe trap in de Snackbar moest maken, dacht ik, kom, laat ik er een "workshop" van maken. Kan een ander zich ook ergeren als het weer eens fout gaat........
Lees ook alsjeblieft eerst het hele verhaal alvorens er halsoverkop in te duiken, want het lijkt misschien makkelijk, maar dat is het beslist niet!
MENU
FASE 1: Voorbereidingen
Okay, we gaan een rechtsdraaiende spiltrap maken. Nee, geen wenteltrap, want die loopt rond. Een spiltrap vult het hele trapgat. En om wat te helpen heb ik er hier en daar een fotootje tussendoor gezet dat je kunt aanklikken om vergroot te openen in een nieuw venster. Als je dat venster sluit kom je weer terug op deze pagina.
En dan nu: wat hebben we nodig voor ons pronkstukje? Eerst maar eens een lijstje dus:
plaatje modelbouwhout van 2mm dikte
latje van 8x10mm (of wat jij wilt)
stukje MDF van 8mm dikte (maat afhankelijk van de grootte van je trapgat; zie verderop)
stevig hobbymes
millimeterpapier (plus eventuele rekenmachine)
geo-driehoek
metalen rei of liniaal
potlood en/of ballpoint
secondenlijm
goede hobbylijm
schuurpapier grof en fijn
boormachine met metaalboortje van 2mm
boorstandaard
gezond verstand
Klik op de foto om te zien welke bende ik zelf verzameld heb om het ding te kunnen maken.
Nou, de rommel hebben we. Dan op naar fase 2: het in elkaar fietsen van een mal.
FASE 2: De mal(len)
Ja, effe wachten nou. Eerst wat uitleg voor wat betreft de berekeningen, te beginnen met het trapgat. Onze trap wordt uiteindelijk 79 x 148mm, dus het trapgat moet ietsie groter zijn. 80x150mm bijvoorbeeld. Als je je trap achterin het huis wilt plaatsen, doe dat dan vóór je de achterkant er tegen aan zet. Indien je de trap ergens in het midden wilt plaatsen, maak dan je trapgat nog iets breder en langer. Je moet de trap er namelijk draaiend insteken en dan is de kans dat je vast komt te zitten erg groot. Eventuele kiertjes zijn makkelijk op te vullen. Goed, verder met de les....
Je moet natuurlijk ook weten hoeveel treden je nodig hebt om naar boven dan wel beneden te komen. Normaal is de treeafstand zo tussen de 20 en 23 cm, afhankelijk van de te overwinnen hoogte. Voorbeeld: van vloer tot vloer bedraagt de afstand 306 cm. Deel dat door twintig en je zou 15,3 treden nodig hebben. Kan niet, dus dat ronden we af op 15. BELANGRIJK: DIT IS INCLUSIEF JE OPSTAP. En die maak je niet, want de vloer op de eerste etage is je opstap en dus je laatste tree. Die heb je alvast gratis.
Goed, we weten nu dat we 14 treden moeten maken die normaal 20,4 cm van elkaar af zitten (306 : 15 = 20,4). Delen we dus 20,4 door 12 en we hebben onze treeafstand: 17mm.
En nu terug naar de mal:teken je trapgat na op millimeterpapier. Gebruik hiervoor een pen of scherp potlood. Aangezien de trap nog zijschotten van 2mm gaat krijgen, moet je daar in je tekening rekening mee houden. De mal op de foto hieronder is 77 x 144mm. De uiteindelijke buitenmaat wordt dan 79x148mm. Aangezien mijn trapgat 80x160mm is, zou de trap er dus lachend in moet gaan. Het gat dat zo ontstaat is later makkelijk op te vullen.
Je hebt dus het gat getekend. Dan nu de verdeling van de treden. We hebben 14 treden nodig die een gezamenlijke draai van 180 graden maakt. Elke tree draait dus 180 : 14 = 12,85 graden. Ja doei, gewoon 13 graden dus. Bereken nu het midden van je trapgat en gebruik je geodriehoek om na elke 13 graden een lijn vanuit het midden te trekken. Dus 13,26,39,52 en zo verder de tafel van 13 af. Uiteindelijk heb je dertien strepen getrokken. Nummer de treden oplopend.
Knip nu je tekening uit. Knip daar aan de orderkant weer de uitsparing voor de spil uit (8x10mm). Zaag uit het stuk MDF van 8mm een rechthoekig stuk met dezelfde maten als je uitgeknipte tekening. Plak ze op elkaar en presto!!! een echte heuse trapmal!
En dan de tweede mal natuurlijk nog. Niet schrikken: da's een eitje. Je hebt een mal nodig voor je treden. Een normale tree van een luie spiltrap steekt op zijn breedste punt zo'n 5 tot 8 cm over de onderliggende tree heen. Omgerekend zeg maar 5mm. Op je zojuiste gemaakte trapmal kun je precies zien wat de afstand is van tree 1 naar tree 2. Tel daar 5mm bij op en je weet hoe breed je tree op dat punt moet zijn. Als je deze maten over neemt op het 2mm plaatje zou dat moeten resulteren in een tree die op het smalste punt 3mm is, aan de onderkant 100mm lang is en aan de achterkant 30mm telt. Je mal moet zo groot zijn om alle treden te kunnen maken, inclusief de langste. In ons geval zijn de treden 4 en 11 de langste. Nou, snijd uit die tredenmal en kijk hieronder of je het goed gedaan hebt.
Nou, tot zover de voorbereidingen en het rekenwerk. Tijd om echt met de trap te beginnen!
FASE 3: De spil
Omdat je 14 treden moet maken (en dus ook 14 gaten in je spil moet maken), is het wel handig om te weten dat het laatste gat precies contra aan het eerste zit. Dat geldt ook voor treden 2 en 13, 3 en 12, 4 en 11 etc.etc. Ben je er dus uit met je eerste 7 gaten, dan zijn die andere 7 een eitje.
De lengte van je spil hangt natuurlijk af van de plafondhoogte én de situatie op de bovenliggende etage. Ik wil mijn trap laten aansluiten op het schuine dak van de bovenliggende etage, dus mijn spil is 38cm lang. Dat geeft ook meteen beter houvast tijdens de fabricage. Wil je een kortere spil, zaag die dan pas op lengte als je met de treden klaar bent.
Pak nu je liniaal en zet zorgvuldig je boorpunten uit. Zoals we hadden berekend zet je dus om de 17 mm een streepje. Probeer daarbij meteen rekening te houden met de draai van de treden. Kijk op de trapmal ter referentie. De verdeling wordt ongeveer als volgt: treden 1, 2 en 3 komen rechts; trede 4 zit half voor, half achter; treden 5, 6, 7, 8, 9 en 10 zitten aan de achterkant; trede 11 zit ook weer half achter, half voor, en treden 12, 13 en 14 zitten links.
Afgetekend? Dan stellen we nu de boormachine in. Laat je 2mm boortje ongeveer 1 cm uit de boorkop steken. Zodoende kun je je boortje ook als frees gebruiken zonder dattie meteen afbreekt. Dit geeft je de mogelijkheid om correcties aan te brengen.
Zet je boormachine in de standaard en stel de aanslagdiepte in op 5mm. Dat hoef je niet te wijzigen op het moment dat je aan de achterkant toe bent. Boor nu op elk streepje twee gaatjes op 1 mm afstand van elkaar. Gebruik je boor als frees om dat schotje tussen beide gaatjes weg te jassen. Je hebt nu een keurig geultje van 5 mm. Werk zo de hele spil af. Het resultaat zou aan de achterkant een beetje moeten lijken op dit:
Alsof de muizen er van gegeten hebben....... Gauw door met de treden!
FASE 4: De treden
Maak eerst al je treden. Gebruik je treemal om daar op aan te geven hoe lang elke tree moet worden. Vergeet niet dat treden 1 tot en met 7 de spiegels zijn van treden 8 tot en met 14. Maak dus steeds twee treden tegelijk en je verbruikt het minste hout.
Maak elke tree ongeveer 1 cm langer. Dat geeft ruimte voor foutjes én het is later makkelijker om af te tekenen wat je nog moet verwijderen.
En dan gaan we nu de treden passend maken. Steek de eerste tree in zijn gleuf en controleer of hij een beetje recht zit. Kort de tree desnoods iets in aan de smalle kant. Als je een beetje zorgvuldig geboord hebt, dan blijven je treden vanzelf klem zitten. Handig met aftekenen en controleren en zo. Nu heb je dus de mal nodig. Zie onder.
De eerste tree is natuurlijk niet moeilijk. Om te controleren of je tree een beetje rechte hoek ten opzichte van de spil, kun je het raster van je snijmat gebruiken. Leg de spil langs een van de lijnen en je kunt zo zien of je tree recht zit. En controleer dat dan weer met je blote oog. Leuk eventueel je treegat wat op.
Werk zo alle treden af. Je zult merken dat niet alle treden op de juiste plek in de spil komen te zitten. Maakt niets uit, want daar zie of merk je dus echt helemaal niets van. De mal is van belang omdat die aangeeft waar het begin zit van iedere tree op diens breedste punt.
Vergeet ook niet om iedere tree meteen te kopiëren. Dus tree 14 wordt een kopie van 1, 13 een kopie van 2, enzovoorts.
Werk zo alle treden af. Uiteindelijk zou je een stapeltje treden moeten hebben dat er ongeveer zo uitziet:
Zo, tijd om de treden af te maken. Begin met de eerste tree. Druk hem in de spil, zet de mal erachter en teken het uitstekende stukje van de tree af. Snij dat stukje vervolgens weg. Dan de tree weer terug in de spil om te checken.
Schuur je tree eerst goed en werk hem zoveel mogelijk af. Verwijder ook meteen eventuele lijmresten meteen, want als je dat pas gaat doen als je trap af is, kom je er niet meer fatsoenlijk bij.
Je eerste tree kun je eenvoudig vastzetten met secondelijm. Het is je makkelijkste tree en naarmate je vordert zal deze ook als steun gaan dienen voor het geheel. Hij moet dus goed vastzitten!
Ga verder met de volgende 3 treden. Zet deze vast met hobbylijm. Dat geeft je de kans om nog enige minuten correcties in de stand van de tree aan te brengen. Let op: de lijnen op de mal geven de VOORKANT van iedere tree aan. Het aansluiten op deze lijnen is alleen écht belangrijk op het breedste punt van de tree. Daar, op de rand van de mal, moeten je tree en de lijn elkaar raken.
Enfin, 3 treden verder zitten we hier:
Zo lijkt het al wat, vind je niet? Om te checken of je straks je zijborden er nog fatsoenlijk tegen aan kunt plakken houd je regelmatig een recht stukje hout of een lichte liniaal langs je treden. Een beetje duwen hier, trekken daar en de hele boel zit strak op een rijtje. Gewoon doorgaan met je vijfde tree dus. Dan krijg je na je 11e tree zoiets als hieronder:
Okay, je ligt op stoom! Ram die laatste 3 er dan ook nog maar even in!
Als je met hobbylijm hebt gewerkt, laat dan het hele boeltje een nachtje drogen. De trap krijgt het nog zwaar te verduren en dan moeten de verbindingen wel goed droog zijn. Welterusten!
FASE 5: De zijborden
Hiervoor heb je een strook hout nodig van tegen de 30mm breed. Normaal zou 25 mm genoeg moeten zijn, maar als er ook maar één tree iets te ver naar voren of achteren zit, dan zie je dat meteen. Je kunt er later altijd nog iets van af halen. Bijplakken word een stukje moeilijker....
Begin met het achterste bord. Nog niks snijden, alleen een overstekende strook langs de treden plakken. Goed laten drogen!
En dan de zijborden nog. Neem een stukje van je strook en snij hier een hoek van 45 graden vanaf. Als je het goed hebt gedaan is dit precies de juiste hoek. Zo niet, schuren dan maar...
Vanaf hier kan ik je moeilijk verder helpen. Je moet de zijborden tegen het achterbord aan zetten en vervolgens eigenlijk alles wat uitsteekt wegsnijden. Je krijgt dan het volgende resultaat:
Het is een beetje werken op gevoel, vooral het bord waar de trap op "steunt". Schuurpapier is geduldig..... en dat geld zeker voor de afwerking. Schuur alles een beetje rond en glad af. Het resultaat mag er zijn!!
En dan nog natuurlijk in de omgeving waar het (on)ding thuishoort:
Nou, jongens en meisjes, dat was het dan. Ik hoop dat jouw trap er net zo kek uit gaat zien als de mijne. Dit is overigens pas mijn derde.....De mal is een eigen hersenspinsel, dus wie een ander en beter idee heeft: laat het me weten! En mocht je zelf een trap in elkaar hebben gesleuteld met behulp van het geblaat hierboven, dan wil ik dat graag ook weten, het liefst met een prentje van het apparaat. Ten laatste: commentaar is altijd welkom, in zowel positieve als negatieve zin. Mail me hier: marcel@ayksminis.com
Groeten van Marcel
1e versie; april 2007
2e versie: november 2007